19.30 uur - Diepenbrock en de Tachtigers

Dinant Krouwel, spreker

Welkom in de online concertzaal.

Deze livestream is afgelopen. 

  • toelichting
  • liedteksten
  • spreker

download hier de toelichting als pdf >

Thema van het festival dit jaar is Van fin de siècle naar nieuwe stromingen. Dicht bij huis wordt deze periode hoorbaar in de werken van Alphons Diepenbrock (1862 – 1921), die ongeveer vijftig liederen componeerde. Ter ere van Diepenbrocks honderdste sterfdag is er bijzondere aandacht voor zijn werk. Zijn voorkeur voor vocale muziek was in die tijd voor Nederland volkomen ongewoon en ook zijn tekstkeuze is opmerkelijk te noemen. Want weinig musici uit zijn tijd waren vertrouwd met het werk van de Tachtigers. Daarnaast introduceerde hij in de Nederlandse liedkunst auteurs als Baudelaire, Verlaine, Novalis, Hölderlin, Nietzsche en Brentano.

De Tachtigers was een groep auteurs die tussen ongeveer 1880 en 1894 een frisse wind liet waaien door de Nederlandse literatuur. Onder hen waren bekende schrijvers als Willem Kloos - die min of meer optrad als de voorman van de beweging - Hélène Swarth, Albert Verwey, Frederik van Eeden, Lodewijk van Deyssel, Frans Erens en Herman Gorter. De jong overleden Jacques Perk, wiens sonnetten door Kloos werden uitgegeven, was voor hen het grote voorbeeld.

Het werk van deze auteurs is vooral van belang vanwege de vernieuwing die zij aanbrachten in de poëzie. Impressionisme en naturalisme komen er sterk in naar voren. De beweging moet worden beschouwd als een late voortzetting van en tevens sterke kritiek op het werk uit de romantiek, de periode die er direct aan vooraf was gegaan.

In het recital Die Nacht - dat na deze lezing wordt gestreamd - worden vier Nederlandstalige liederen van Diepenbrock uitgevoerd op teksten van Tachtigers: Meinacht van Hélène Swarth, De klare dag van Frederik van Eeden en Avondzang en Zij sluimert van Jacques Perk. In zijn lezing gaat Dinant Krouwel in op Diepenbrock en de Tachtigers in het algemeen en op de liederen Meinacht en De klare dag in het bijzonder. Het is daarmee een uitgebreide inleiding op het programma die u uitnodigt anders te luisteren naar deze bijzondere werken.

 

Alphons Diepenbrock

De Klare Dag  (Frederik van Eeden)
 

De klare dag, die schoon en glansrijk lacht,
Heeft schaamrood 't wilde wolkenheir verdreven,
De rust aan 't moegeteisterd loof hergeven,
En zonnig zwijgen over d'aard gebracht.

De stilte waart verkwiklijk door de dreven,
slechts tusschen vochte blaad'ren drupt het zacht.
Breed straalt des hemels blauw in effen pracht,
waarlangs de vlokkig donzen wolkjes zweven.

O, Eudia! O, Eudia! Gezegend tooverwoord!
Dat vredebrengend als gewijde zangen,
Of als Homerisch lied mijn ziel doortrilt,
 
Gij hebt de stormen in mijn borst gestild!
Met plechtig zwijgen mijn gemoed omvangen.
En slechts mijn tranen druppen zachtkens voort.
 

Meinacht  (Hélène Swarth)

Ik zag in 't grondloos blauw de sterren vonken,
En witte wolkjes komen en verdwijnen.
O klaar en koel, als menselijke oogen blonken.
De gouden spranken, die onze aard beschijnen!

Toen sloeg ik d'oogen neer. Mijn lippen dronken
Den zoelen wind, vol geuren van jasmijnen.
En droomensmoê, in stil genot verzonken,
Vergat mijn ziel de wilde winterpijnen.

Een nachtegaal, op blanke bloesemtwijgen,
Verhief de stem en zong een lied van minnen.
De lentenacht smolt weg in aêmloos zwijgen.

Mij drong die vogelzang door ziel en zinnen.
Uw vleug'len, zanger, mocht ik vaak benijden,
Doch tienmaal meer uw lied van liefde lijden!

Dinant Krouwel / spreker

Dinant Krouwel studeerde muziekwetenschappen aan de Universiteit Utrecht met als specialisatie liedkunst. Hij is bedrijfsleider van muziekhandel Broekmans & van Poppel in Utrecht en werkt voor hun uitgeverij. Een aantal maal per jaar schrijft hij met grote kennis van zaken over nieuwe uitgaven van bekend en onbekend liedrepertoire in het ledenblad van de Vereniging Vrienden van het Lied. Als editor werkte hij mee aan de nieuwe uitgave van de liederen van Alphons Diepenbrock.

Dinant begeleidt diverse vocalisten aan de piano en geeft, samen met zangpedagogen, interpretatielessen. Daarnaast houdt hij lezingen op liedgebied.

Hein van Eekert / presentator

Na een studie Nederlandse taal- en letterkunde in Utrecht woonde en werkte Hein van Eekert enige jaren in Londen. Daar begon hij als muziekjournalist voor het blad Luister. Na zijn terugkeer naar Nederland werd hij gevraagd als gast voor uitzendingen bij NPO Radio4, waar hij sinds enkele jaren vaste presentator is van het programma NTR Opera Live.

Regelmatig geeft Hein inleidingen bij onder meer De Nationale Opera en geeft lezingen en colleges. Naast zijn werk als muziekjournalist schrijft hij toelichtingen voor concerten en cd’s. Hein is verder docent Latijn, drama en vooral Nederlands. Samen met een aantal collega’s regisseerde hij toneelstukken en werkte aan het populariseren van klassieke muziek en opera.